الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

124

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

نهى از آن‌ها است ؛ ولى بين لازمه معنا ، و اين كه بگوييم « لا » در نهى به كار رفته فرق واضحى است كه آثار و ثمرات آن را در آينده بيان خواهيم كرد . شاهد بر ادعاى ما اين است كه در عرف عادى نيز آن‌چه از معناى اين تركيب ها به ذهن متبادر مىشود همان نفى است ، و در عرف كسى معناى مطابقى « لَا رَفَثَ وَ لَافُسُوقَ وَ لَاجِدَالَ فِى الْحَجِّ » را « لا ترفثوا و لا تفسقوا ولا تجادلوا » ، نمىداند . و احتمال دارد كه منشأ اين شبهه همان باشد كه گفتيم نفى در بسيارى از اين تركيب ها كنايه از نهى است ؛ به همين خاطر معناى كنايى را با معناى مطابقى اشتباه گرفته‌اند . البته بايد توجّه داشت كه اين تعبير كنايى ، زيبايى خاص خود را دارد و مراد متكلم را به نحو احسن مىرساند . همانند سخن شخصى كه به خادمش بگويد : در خانه من دروغ و خيانت وجود ندارد ؛ با اين سخن به بهترين وجه و رساترين سخن ، به او مىفهماند كه هرگز نبايد چنين امورى را مرتكب شود و هر كه مرتكب دروغ و خيانت شود از اهل اين خانه نيست . و اين معنا با رجوع به فهم عرفى از امثال اين تركيب ها در زبان عربى و حتى ساير زبانها ، روشن مىشود ؛ و بعد از تأمل در موارد استعمال ، شكى باقى نمىماند كه « لا » و معادلهاى آن در زبانهاى ديگر ، در همان